ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಈ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ
ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸಾವಿರಾರು ಆಲೋಚನೆಗಳ ನಡುವೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆ, ಕಳೆದ ಘಟನೆಗಳ ನೆನಪು, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ, ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅಲೆದಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಷ್ಟೂ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಂಚಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಮನಸ್ಸು ಅಲೆದಾಡುವುದು ಸಹಜ
ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನೀವು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಕ್ಷಣವೇ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆ ವಿಷಯದತ್ತ ಓಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಲವರಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಏನೋ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಚಂಚಲವಾಗಿರುವುದು. ಸಮಸ್ಯೆ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆದಾಡುವುದಲ್ಲ; ಅದು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ.
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂದೇಶ
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:
“ಯತೋ ಯತೋ ನಿಶ್ಚರತಿ ಮನಶ್ಚಂಚಲಮಸ್ಥಿರಮ್।
ತತಸ್ತತೋ ನಿಯಮ್ಯೈತದಾತ್ಮನ್ಯೇವ ವಶಂ ನಯೇತ್॥”
ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಅಲೆದಾಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆತರುವುದು. ಬಲವಂತ ಬೇಡ, ಕೋಪ ಬೇಡ, ನಿರಾಶೆ ಬೇಡ. ಕೇವಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಸಾಕು. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನ.
ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ
ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಮನಸ್ಸು ಅಲೆದಾಡಿದರೆ ತಾವು ವಿಫಲರಾದೆವು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವೇ ಬೇರೆ. ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಬಂದ ಕ್ಷಣವೇ ನೀವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಅರಿವೇ ನಿಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಅಲೆದಾಡುವುದು → ಅರಿವು → ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ಎಂಬ ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಭ್ಯಾಸವು ಅತಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು?
ನೀವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಏಕಾಏಕಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆ ಶುರುವಾಗಬಹುದು. ಆಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ದೂಷಿಸಬೇಡಿ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಉಸಿರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ.
ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವಾಗ ಹಳೆಯ ತಪ್ಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಬಂದರೂ ಅದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ. ಆಲೋಚನೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸ
ಪ್ರತಿದಿನ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಕು.
- ಒಂದು ನಿಧಾನವಾದ ಉಸಿರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
- ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
- ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಕರೆತನ್ನಿ.
- ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ “ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗು” ಎಂದು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೆಲಸದ ವೇಳೆ, ನಡೆಯುವಾಗ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಾಗಲೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಅಲೆದಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಹಿಂದಿರುಗುವ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಾರೋಪ
ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಉತ್ತರ ಬಹಳ ಸರಳ. ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೌನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಗೆ ಕರೆತರುವ ಶಕ್ತಿ ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಈ ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು.